السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
13
مقدمه نقض و تعليقات آن
أحوال بيرون آورم و نظر به آنكه كتاب مذكور در دسترس قرار گرفته است استخراج مطالب مندرجهء مربوطه به اين موضوع را بر عهدهء خود دانشمندان و صاحب نظران ميگذارم اما عبارات سائر مترجمين أحوال را كه أهميت دارد مينگارم سيد سند و محقق مدقق معتمد قاضى نور اللّه شوشترى ( ره ) در مجالس المؤمنين در اواسط مجلس پنجم كه در ذكر بعضى از اكابر متكلمين و أفاضل مفسرين و محدثين و أعاظم و أشراف فقهاء و مجتهدين و أعيان قراء و نحاة و لغويين از تبع تابعين رضى - اللّه عنهم اجمعين است نسبت بمصنف و معرفى كتاب نقض چنين اظهار عقيده كرده است : « الشيخ الاجل عبد الجليل القزوينى الرازى - از أذكياى علماى اعلام و أتقياى مشايخ كرام بوده و در زمان خود بعلو فطرت وجودت طبع از ساير أقران امتياز داشته تا آنكه چون بعضى معاصران او از غلاة سنيان شهر رى و ناصبيان وادى ضلالت و غى مجموعهء در رد مذهب شيعه تأليف نمود علماى شيعه كه در رى و آن نواحى بودند باتفاق قرار دادند كه شيخ عبد الجليل أولى و أحق است به آنكه متصدى دفع و نقض آن شود و آخر او تأليف كتابى شريف در نقض آن مجموعه ساخت و عنوان آن را بنام نامى و اسم سامى حضرت صاحب الزمان امام محمد بن الحسن المهدى صاحب الامر ( ع ) مزين ساخت و عبارت او در خطبهء كتاب مذكور اين است : « اگر چه در مجموعه نام مصنف نبود ليكن فقرات كلام او از نام و لقب و فعل و نسب او اعلام كند كه كيست و غرضش از جمع كتاب چيست ، آنگاه عبارت مصنف ( ره ) را تا قول او « و صلى اللّه على خاتم النبيين محمد و آله الطاهرين اجمعين » ( رجوع شود بص 3 - 4 ) با اندك تغييرى در بعضى موارد ( كه سبب آن عن قريب ذكر خواهد شد ) نقل كرده و در خاتمهء كتاب گفته : « الحمد للّه رب العالمين كه ما را توفيق و عمر و تمكين بخشيد » پس قول مصنف ( ره ) را تا عبارت « برحمتك يا ارحم الراحمين » كه آخرين تعبير مصنف ( ره ) است نقل كرده و گفته است : و مخفى نماند كه لطائف فوائد و أخبار و نفائس فرائد و أسرار در كتاب مذكور بسيار است و ما در مواضع متعدده از اين مجالس از لطائف كلمات او باستشهاد مذكور ساختهايم و آن را زينت كتاب خود شناختهايم و چون وجود آن نسخه بغايت . نادر است و مع هذا آنچه از نسخ آن به نظر اين قاصر رسيده بغايت سقيم است لاجرم ذكر شطرى از لطايف او را كه بعد از تأمل و فكر بسيار تصحيح نموده يا محصلى از آن فهميده مغتنم دانسته به آن اشتغال مينمايد » . ( آنگاه بذكر لطائف مستخرجه كه اشاره كرده پرداخته است ) نگارنده گويد : اشاره به چند أمر در اينجا ضرور است : پر واضح است كه قاضى شوشترى ( ره ) يكى از اجلهء علماى أعلام و مشاهير عالم اسلام است و مقام او در جامعيت بعلوم اسلامى و احاطه بمعارف حقه و كمالات دينى از آفتاب معروفتر و دو اثر بزرگ او « احقاق الحق » و « مجالس المؤمنين » كه دو آيت و